Basınç, LGS Fen'de her yıl 2-3 soruyla gelen ve deney yorumlama tipiyle sorulan bir konudur. Formül azdır; asıl istenen, değişkenlerin birbirini nasıl etkilediğini görebilmektir.
Bu rehberde katı-sıvı-gaz basıncını, kaldırma kuvvetini ve LGS'nin sevdiği "hangi deney hangi sonucu verir" sorularını ele alıyoruz.
| Tür | Bağlı olduğu | Bağlı olmadığı |
|---|---|---|
| Katı | Ağırlık, yüzey alanı | Yükseklik |
| Sıvı | Yoğunluk, derinlik | Kabın şekli, sıvı miktarı |
| Gaz | Tanecik sayısı, hacim, sıcaklık | Yer çekimi yönü |
En çok sorulan ayrım: Sıvı basıncı kabın şekline ve sıvının miktarına bağlı değildir; yalnız derinlik ve yoğunluk belirler. LGS'de farklı şekilli kaplar bu yüzden çizilir.
Sıvıya batan cisme, taşırdığı sıvının ağırlığı kadar yukarı yönlü kuvvet etki eder. Bağlı olduğu iki şey vardır: sıvının yoğunluğu ve cismin batan hacmi. Cismin kütlesi, şekli veya derinliği kaldırma kuvvetini değiştirmez.
LGS Fen'in en ayırt edici soru tipi budur. Kural tek cümledir: Bir deneyde yalnız bir değişken değiştirilir, diğerleri sabit tutulur.
Soruda "hangi iki düzenek karşılaştırılmalı" diye sorulduğunda, aranan şey yalnızca sınanan değişkenin farklı olduğu ikilidir. Üç düzenek verilip ikisini seçtiren sorularda önce sabitleri işaretle, farkı bulmak kolaylaşır.
LGS konu haritamızda basıncı çevreleyen başlıklar: